Odpocznij, dziewczyno

Umów wizytę
Menu

“Jestem ciągle zmęczona, choć naprawdę się staram”
O psychicznym wyczerpaniu i lęku uogólnionym u kobiet

„Staram się dbać o siebie, ale ciągle jestem zmęczona.”
 „Niby ogarniam życie, ale w środku cały czas jestem w napięciu.”
 „Martwię się prawie bez przerwy i nie potrafię się wyłączyć.”

Często słyszę to od moich pacjentek.
I bardzo często pojawia się wtedy pytanie: „Czy to normalne, że jestem tak wykończona, skoro naprawdę się staram?”

Jeśli masz dwadzieścia parę lat i jesteś kobietą, która:

  • pracuje lub dopiero zaczyna pracę,
  • dużo myśli, analizuje i martwi się „na zapas”,
  • próbuje dbać o siebie, ale czuje, że to nie wystarcza,
  • żyje w ciągłym napięciu,
 

to Twoje zmęczenie ma sens. I bardzo często ma związek z przewlekłym lękiem, stresem i przeciążeniem psychicznym, a nie z brakiem silnej woli.

Dlaczego tak bardzo jesteś zmęczona?

Wiele młodych kobiet funkcjonuje dziś w trybie: „Jeszcze trochę wytrzymam. Jeszcze tylko ten projekt. Jeszcze tylko ten tydzień.”

Badania pokazują, że zmęczenie psychiczne nie dotyczy tylko osób wykonujących ciężką pracę fizyczną. Coraz częściej dotyka osób, których praca i codzienność wymagają ciągłej uwagi, kontroli emocji i myślenia.

Mentalne obciążenie rośnie, gdy przez wiele godzin dziennie:

  • planujesz i analizujesz,
  • reagujesz na maile, wiadomości, oczekiwania,
  • podejmujesz decyzje,
  • regulujesz swoje emocje i zachowanie.
 

To właśnie ten rodzaj zmęczenia mental fatigue opisywany jest w badaniach jako jeden z kluczowych czynników prowadzących do wyczerpania, szczególnie u młodych pracowników i pracownic (Kunasegaran i wsp., 2023; Cunningham i wsp., 2022).

Czym jest zmęczenie psychiczne?

Zmęczenie psychiczne to stan, w którym układ nerwowy funkcjonuje zbyt długo w trybie napięcia, bez realnej możliwości regeneracji. Nie chodzi o jedną gorszą noc, ale o długotrwałe życie w gotowości.

To moment, kiedy:

  • głowa pracuje nawet, gdy próbujesz odpocząć,
  • trudno Ci zatrzymać swoje myśli,
  • pojawia się poczucie, że “na odpoczynek trzeba zasłużyć”.
 

Wiele kobiet z lękiem uogólnionym mówi: „Czuję się zmęczona już od rana.”

Lęk uogólniony (GAD) i zmęczenie – jak to się łączy?

W lęku uogólnionym umysł jest niemal stale zajęty powtarzalnym, negatywnym myśleniem:

  • „A co jeśli coś pójdzie nie tak?”
  • „Czy na pewno zrobiłam wszystko dobrze?”
  • „Muszę być przygotowana.”
 

Badania pokazują, że właśnie to natrętne zamartwianie się jest silnie powiązane z: subiektywnym zmęczeniem, problemami ze snem i poczuciem braku regeneracji, szczególnie u kobiet z GAD (Leung, Li & Graham, 2022).

To oznacza, że nawet jeśli śpisz, Twój układ nerwowy nie dostaje prawdziwej przerwy.

Tu możesz się zatrzymać

Umów wizytę

Sen nie zawsze oznacza regenerację

Wiele moich pacjentek mówi: „Śpię, ale to nie jest odpoczynek.” I to ma swoje naukowe uzasadnienie.

Jeśli przed snem: zamartwiasz się, analizujesz dzień, czujesz napięcie w ciele, to sen może być płytszy i w konsekwencji mniej regenerujący.

W GAD problemy ze snem i zmęczenie wzajemnie się napędzają, im więcej lęku, tym gorsza regeneracja, a im większe zmęczenie, tym trudniej radzić sobie z lękiem (Leung i wsp., 2022).

Jak objawia się psychiczne wyczerpanie?

Psychiczne wyczerpanie rzadko wygląda dramatycznie. Częściej jest ciche, przewlekłe i mylące, bo „przecież jakoś funkcjonuję”.

Najczęstsze objawy to:

  • ciągłe zmęczenie i brak energii,
  • poczucie przeciążenia nawet drobiazgami,
  • trudność z koncentracją,
  • napięcie w ciele (kark, barki, brzuch),
  • drażliwość lub nadmierna emocjonalność.
 

Badania pokazują, że młode osoby na początku kariery są szczególnie narażone na emocjonalne wyczerpanie, zwłaszcza gdy ich praca wymaga dużego zaangażowania emocjonalnego i odpowiedzialności (van Veen i wsp., 2023).  

Dlaczego młode kobiety są w grupie podwyższonego ryzyka? 

Badania nad młodymi pracownikami pokazują silny związek między tzw. pracą emocjonalną a poczuciem wyczerpania (van Veen i in., 2023).

Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy:

  • masz dużo kontaktu z ludźmi,
  • musisz być „miła, spokojna i profesjonalna”, niezależnie od samopoczucia,
  • czujesz presję, by nie okazywać słabości,
  • bierzesz na siebie odpowiedzialność za atmosferę i relacje.

Takie wymagania są wyjątkowo obciążające i częściej dotyczą kobiet (Eurofound, 2017).

Do tego dochodzą obowiązki poza pracą, presja społeczna, porównywanie się z innymi (szczególnie w social mediach), co tworzy „combo” mentalnego obciążenia, które w dłuższej perspektywie wpływa na Twoje samopoczucie i układ nerwowy. 

„Ale powinnam sobie poradzić sama…”

To bardzo częsta myśl u kobiet z lękiem uogólnionym.

Wiele z nich:

  • przez lata „dawało radę”,
  • dobrze radziło sobie w szkole i na studiach,
  • było odpowiedzialne i samodzielne,
  • i nauczyło się nie prosić o pomoc.
 

A przecież zmęczenie psychiczne nie jest porażką. Jest po prostu informacją, że Twój układ nerwowy jest przeciążony.

Jak może pomóc psychoterapia CBT?

Psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest jedną z najlepiej przebadanych metod leczenia lęku uogólnionego, przewlekłego stresu i objawów depresji.

W terapii CBT:

  • uczysz się rozpoznawać i osłabiać nadmierne zamartwianie się,
  • pracujesz nad poczuciem ciągłego zagrożenia,
  • uczysz się regulować napięcie w ciele,
  • budujesz zdrowe sposoby na odpoczynek psychiczny.
 

Dlatego terapia CBT lęk bywa bardzo pomocna dla młodych kobiet, które czują się wyczerpane, napięte i zagubione.

Jeśli czujesz, że ten tekst jest o Tobie…

  • Twoje zmęczenie nie mija,
  • czujesz się coraz bardziej wyczerpana,
  • nie wiesz już, jak odpoczywać,
  • albo po prostu jest Ci ciężko,
 

to chcę Ci przypomnieć o jednym: nie musisz radzić sobie z tym sama.

Prowadzę psychoterapię online dla kobiet, pracując w nurcie CBT z osobami doświadczającymi lęku, stresu, przeciążenia i zagubienia.

Jeśli zastanawiasz się, czy terapia CBT online byłaby dla Ciebie pomocna, możesz skontaktować się ze mną i umówić pierwszą sesję.

Nie dlatego, że „już nie dajesz rady”.
Tylko dlatego, że Twoje zmęczenie zasługuje na uwagę 🌸

Na czym opieram ten tekst?

Wiedza zawarta w artykule opiera się m.in. na aktualnych badaniach psychologicznych i medycznych dotyczących:

  • zmęczenia psychicznego i mental fatigue,
  • lęku uogólnionego (GAD),
  • stresu zawodowego i emocjonalnego wyczerpania u młodych pracowników.

 

Źródła (czyli możesz poczytać sama ✨):

Cunningham TR, Guerin RJ, Ferguson J, Cavallari J. Work-related fatigue: A hazard for workers experiencing disproportionate occupational risks. Am J Ind Med. 2022; 65: 913-925. doi:10.1002/ajim.23325

Eurofound (2017), Sixth European Working Conditions Survey – Overview report (2017 update), Publications Office of the European Union, Luxembourg. 

Kunasegaran K, Ismail AMH, Ramasamy S, Gnanou JV, Caszo BA, Chen PL. 2023. Understanding mental fatigue and its detection: a comparative analysis of assessments and tools. PeerJ 11:e15744 https://doi.org/10.7717/peerj.15744

Leung, P., Li, S.H. and Graham, B.M. (2022), The relationship between repetitive negative thinking, sleep disturbance, and subjective fatigue in women with Generalized Anxiety Disorder. Br J Clin Psychol, 61: 666-679. https://doi.org/10.1111/bjc.12356

Mozuraityte, K., Stanyte, A., Fineberg, N. A., Serretti, A., Gecaite-Stonciene, J., & Burkauskas, J. (2023). Mental fatigue in individuals with psychiatric disorders: a scoping review. International Journal of Psychiatry in Clinical Practice, 27(2), 186–195. https://doi.org/10.1080/13651501.2022.2129069

van Veen, M., Schelvis, R. M., Hoekstra, T., Bongers, P. M., Boot, C. R., & Oude Hengel, K. M. (2023). Work characteristics and emotional exhaustion among young workers: a latent class analysis. BMJ open, 13(10), e074386. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2023-074386

Paula Misiak 

Psycholożka i psychoterapeutka CBT w trakcie szkolenia

Prowadzę psychoterapię online dla zabieganych kobiet. Pomagam mniej się martwić, a więcej odpoczywać 🌸

Umów wizytę